همفکران فناوری شریف
۱مقدمه
چک در اقتصاد ایران نقشی فراتر از ابزار پرداخت دارد و عملاً ابزار اعتباری مهمی در مبادلات تجاری به شمار می‌رود. همین جایگاه، مشکلاتی چون صدور چک بلامحل، جعل و انتقال‌های ثبت‌نشده را به معضلی برای اعتماد تجاری تبدیل کرده بود.
۲بررسی موضوع
بر پایهٔ اصلاحات قانون صدور چک، «سامانهٔ یکپارچهٔ صدور و ثبت چک» (صیاد) در بانک مرکزی راه‌اندازی شد. در این سامانه، هر برگ چک شناسهٔ یکتا دارد و صدور، تأیید دریافت‌کننده و هرگونه انتقال باید به‌صورت الکترونیکی ثبت شود؛ چکی که در سامانه ثبت نشده باشد، از سوی بانک پذیرفته نمی‌شود.
پیامد مهم این سازوکار، شفافیت است: دریافت‌کننده پیش از پذیرش چک می‌تواند وضعیت اعتباری صادرکننده را از طریق رنگ‌بندی وضعیت چک‌های برگشتی استعلام کند. این امر ریسک معامله را پیش از وقوع کاهش می‌دهد و صادرکنندگان را به رعایت تعهدات ترغیب می‌کند.
از منظر فنی، صیاد نمونه‌ای از تبدیل یک سند کاغذی به رکورد دیجیتال قابل‌ردیابی است. اتصال آن به اپلیکیشن‌های بانکی و سکوهای پرداخت، امکان ثبت و تأیید چک را بدون مراجعه به شعبه فراهم کرده و هزینهٔ عملیاتی بانک‌ها را کاهش داده است.
۳جمع‌بندی
برای سازمان‌ها، توصیه آن است که فرایندهای خزانه‌داری و حسابداری با وضعیت چک‌ها در سامانهٔ صیاد هماهنگ شوند؛ از جمله ثبت شناسهٔ صیادی در سامانهٔ مالی، پایش سررسیدها و استعلام پیش از پذیرش هر چک.
منابع
