یورو دیجیتال؛ بانک مرکزی اروپا کجای مسیر است؟

۱مقدمه

بانک مرکزی اروپا (ECB) یورو دیجیتال را شکل دیجیتال پول نقد بانک مرکزی تعریف می‌کند که همه در منطقهٔ یورو بتوانند برای پرداخت‌های روزمره، به‌صورت آنلاین و حتی آفلاین، از آن استفاده کنند.

۲بررسی موضوع

ECB پس از مرحلهٔ بررسی، از نوامبر ۲۰۲۳ «مرحلهٔ آماده‌سازی» را آغاز کرد که شامل نهایی کردن قواعد، انتخاب ارائه‌دهندگان زیرساخت و آزمایش‌ها بود. تصمیم نهایی دربارهٔ انتشار، به تصویب چارچوب قانونی آن در اتحادیهٔ اروپا وابسته است.

از نگاه ECB، حریم خصوصی، دسترسی رایگان برای خدمات پایه و محدودیت در میزان نگهداری، ویژگی‌های کلیدی طراحی‌اند؛ محدودیت نگهداری برای جلوگیری از خروج ناگهانی سپرده‌ها از بانک‌ها در نظر گرفته شده است.

در طراحی یورو دیجیتال، حفظ حریم خصوصی از دغدغه‌های اصلی شهروندان و قانون‌گذاران بوده است. ECB اعلام کرده که برای پرداخت‌های آفلاین، سطح حریم خصوصی مشابه پول نقد هدف‌گذاری شده و برای پرداخت‌های آنلاین نیز، بانک مرکزی به هویت کاربران دسترسی نخواهد داشت و این اطلاعات تنها نزد واسطه‌های مالی، یعنی بانک‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت، باقی می‌ماند.

سقف نگه‌داری از دیگر موضوعات کلیدی است. برای جلوگیری از خروج گستردهٔ سپرده‌ها از بانک‌ها و حفظ ثبات مالی، پیشنهاد شده است که هر فرد تنها تا مبلغ مشخصی یورو دیجیتال نگه دارد. مازاد بر این سقف می‌تواند به‌طور خودکار به حساب بانکی متصل کاربر منتقل شود؛ سازوکاری که در ادبیات این حوزه «آبشار معکوس» نامیده می‌شود.

در سطح قانون‌گذاری، کمیسیون اروپا در ژوئن ۲۰۲۳ پیشنهاد قانونی چارچوب یورو دیجیتال را ارائه کرد که موضوعاتی چون جایگاه پول قانونی، الزام پذیرش و نقش واسطه‌ها را تعیین می‌کند. تصمیم نهایی دربارهٔ انتشار، منوط به تصویب این چارچوب در فرایند قانون‌گذاری اتحادیهٔ اروپاست.

۳جمع‌بندی

تجربهٔ یورو دیجیتال برای کشورهایی که پول دیجیتال ملی را بررسی می‌کنند، از جمله ایران با طرح ریال دیجیتال، آموزنده است: موفقیت چنین طرحی بیش از فناوری، به پاسخ روشن به پرسش‌هایی چون حریم خصوصی، نقش بانک‌ها، سقف نگه‌داری و ارزش افزودهٔ واقعی برای کاربر در مقایسه با ابزارهای پرداخت موجود بستگی دارد.